|
|
| НАЈНОВИ ВЕСТИ ОД МАКЕДОНИЈА |
Среда.8.9.2010 
|
|
|
|
| Интервју |
ДИМИТАР ПАНДЕВ, ДОБИТНИК НА „СТАЛЕ ПОПОВ“ ЗА НАЈДОБРО ПРОЗНО ДЕЛО
Чудни се патиштата на приказните
Скопје, 6 февруари 2010 (МИМ)
По само две објавени прозни дела, лингвистот и книжевен критичар Димитар Пандев ја доби највисоката награда за најдобро прозно дело „Стале Попов“, која ја доделува Друштвото на писателите на Македонија. Признанието му беше доделено за „Пропатување низ приказните“, за кое жирито истакна дека „се наметнува со исклучителна јазичка раскош и раскажувачка сувереност“.
ИНСПИРАТИВНА КРИТИКА
Нашата книжевна сцена Ве познава како толкувач на литературата, а сега добивате признание како автор на прозно дело. Како е да се биде дел од литературата?
- Денес не постои строга граница меѓу литературните форми. Како што нема строга разлика меѓу поезијата и прозата, така нема ни меѓу толкувањето и творењето. Треба да се владее соодветната поетика. Свесен сум дека моите приказни може да бидат проценети и протолкувани на различни начини, бидејќи не сум имал цел да создадам обични, линеарно, развивани приказни. Моите актуелни проследувачи, пред се’, Атанас Вангелов, како и комисијата на наградата „Стале Попов“, прецизно го препознале тоа што сум го вградил во приказните. Од друга страна, и неповолната критика е подобра од отсуството на каква било критика. Може да биде поттикнувачка и инспиративна. Нам ни недостига литературна критика, особено тековна, иако секогаш се јавуваат ентузијасти, кои се зафаќаат со предизвикот за тековно проследување на литературата. Воспоставените односи меѓу литературата и критиката се основа на литературниот живот во една културна средина, а во вистинскиот живот нема место за страв, туку за исполнетост во која било смисла.
Современите науки за јазикот, литературата и културата се карактеризираат со продлабочување на лингвистиката и со проширување на филологијата, токму на преминот од когнитивизам (проучувањето на човековата сознајна размисла) во културализам. А една од клучните теми во овие области се успешните приказни, т.е концептите на универзалната култура.
Популарната странска литература е се’ позастапена на книжевниот пазар. Ја губи ли домашното творештво битката за читатели со странските популарни автори?
- Странската литература што стигнала на нашиот книжевен пазар веќе поминала еден филтер, имала свој тираж и свои читатели, а првиот филтер за домашното творештво е кај нас самите, иако повеќе го цениме туѓото мислење.
Сепак, она што било бестселер од светската литература кај нас пред повеќе, па и пред само една деценија, веќе не е тоа. Книгите од Момо Капор или од Ерика Јонг, од Оријана Фалачи, денес се непознати за помладите читатели, што не е случај со книгите на Живко Чинго, на Петре М. Андреевски, да не зборуваме за Марко Цепенков, чии приказни имаат читачка публика од 7 до 77, да не зборуваме за популарноста на нивната екранизација. Ќе потсетам дека романот „Големата вода“ на Чинго веднаш по објавувањето беше мошне популарен во повеќе европски земји, а преводот на „Бели мугри“ од Кочо Рацин на руски јазик во 1982 година во тираж од десет илјади примероци беше целосно распродаден за два дена. Со добра реклама, и ние сме имале наши бестселери на нашиот пазар.
ЛИТЕРАТУРАТА КАКО БРЕНД
Само еден наш автор досега ја доби балканската награда за литература „Балканика“, а некои земји имаат и по двајца добитници. Дали немаме доволно силна книжевност со која ќе се истакнеме, барем на Балканов?
- За нас отсекогаш било најтешко да се истакнеме токму на Балканов. Пред се’, како Македонци. Македонија во средината на минатиот век стана препознатлива во светот преку македонската литература и тоа е историски податок што не смее да се пренебрегне, туку да се негува. Денес, кога се’ е маркетинг и менаџмент, треба сериозно да се размисли кој е најсоодветниот начин за промоција на современата македонска литература како бренд.
За „Пропатување низ приказните“ го добивте високото признание. Се надевате ли делото да пропатува и надвор од земјава?
- Чуд(ес)ни се патиштата на приказните. Сметам дека моите приказни сами во себе ја имаат вградено можноста да заминат во свет, затоа што повеќето од нив од светот дошле во Македонија. Некои со мене, а некои со пропатувачи. Всушност, зборот пропатувачи се врзува со луѓе што со определена цел и задача одат на едно место, најчесто се научници, но може да се и новинари, музичари, политичари.
Што е следно на книжевен план?
- Пропатувајќи низ приказните уништив без да сакам мноштво приказни. Сега ми претстои задача да реконструирам дел од нив. Исто така, направив извесен временски процеп меѓу двете четива од кои е составено пропатувањето, па чувствувам обврска да го допремостам со други приказни. Раскажувањето приказни е една од најодговорните активности на човекот.
|
|
|
|
|
|
