MACEDONIA IN ANCIENT TIMES

ACAD. Antonie Skokljev - Donco

Slave Nikolovski - Katin

Risto Stefov ( Chris Stefou)

Скопје 2010

INTRODUCTION

The purpose of writing this book was to challenge slanted conventional views of "the Macedonian" and, from a historical perspective, to re-open the "Macedonian question". Our aim here is to explore issues which still remain in the various political stages, scenarios, games and millennia old appetites, distorting by means of cause and effect, international relations in this very sensitive region on the European map.
Through the pages of this investigation our goal is to offer the reader historical proof about Macedonia which we hope will contribute to shaping the historical mosaic of the autochthonous Macedonian people, their continuity, national identity and their contribution to world civilization. At the same time we hope to expose and confront historical injustices perpetrated against the Macedonian people by misuse of the "Macedonian question".
This book is dedicated to Macedonia and to the Macedonian people as it tackles the question of whether or not particular political entities have exclusive rights to monopolize the Macedonian historical heritage. And respectively whether or not contemporary young generations, born and raised in the various "politically diverse" parts of Macedonia be they in Greece, Bulgaria, Albania, or the Republic of Macedonia, have been taught and believe that Macedonians don't have enough historical knowledge to realize that they are the same people, Macedonians, belonging to one country, Macedonia.
Ancient sources have shown that the ancestors of the so-called "ancient Greeks" arrived in the Balkans around the 11th century BC but under a different name. Initially they were called Dorians (Herodotus, I, 56). They were not called Greeks, Hellenes, Greki, or Romai around the 7th century B.C., as they claim they were called in Homer's Iliad, which came about 800 years after their arrival. During Homer's time they were known as Achaeans, Aeolians, Dannans, etc. The names Greek, Hellene, Greki and Romai were attributed to them much, much later (Mpampiniotis, 1998, 596). But then in the fourth century B.C. they were conquered by the Macedonians and later by the Romans, which extinguished their influence in the world forever. Why then do modern historians "credit" the so-called "Greeks" with contributing to world civilization after their demise and particularly during the period of Macedonian dominance in that region and wrongly calling it "the Hellenistic period"? Why have Macedonians not been credited with their own contribution as a unique entity even though, during Alexander the Greats' time, they conquered the known world, bridged east and west and immensely contributed to world religion, knowledge and civilization?
It is well known that the only time in history that the Greeks, or Hellenes as they are known to themselves, acquired parts of Macedonia was after the 1912 and 1913 Balkan Wars and only by an act of war supported by the signing of the 1913 Treaty of Bucharest. Even though Macedonia, historically, was never Greek, part of it was given to the Greeks by the Great Powers of Europe.
There are claims that the present-day Macedonians "colonized" the Balkans in the 6lh century A.D. If they did, as history has shown, then they never imposed their own names on the land they settled but gradually accepted the idea that they were Macedonians as a sign of their national affiliation with the indigenous Macedonians with whom they assimilated and in favour of the creation of a single Macedonian consciousness.
Those who claim that the present-day Macedonians "colonized" the Balkans in the 6th century A.D. are forgetting that at that time a native and indigenous population to the region already existed in Macedonia. They descended from the ancient people of Macedon, from Alexander the Greats' Macedonian Empire, one of the greatest empires that ever existed.
At stake here is the "ethnic name" in the middle of which exist complex problems with a dramatic character which will be a challenge to unravel and will be exploited by many forces for a long time in the future.
To better understand who in general qualifies to be the rightful successor to the Macedonian heritage and culture and to appreciate the problems faced, the investigation and analysis in this book will begin in pre historic times. It will cover prehistory of the Southern Balkans, tracing the predominant role the Paleo-Balkan cultures played in this region, and lead the reader onwards through the millenniums. The investigation will then follow the history of ancient Macedonia, the conquests and occupation of the ancient City States, the creation of the Macedonian Empire and its contributions to world civilization, the role of the Paleo-Balkan language in the establishment of the ancient so-called "Greek language" and finally examine Alexander the Greats' Macedonian Koine language which was used as the basis for the creation of the official Modern Greek language of today.
A great deal of source material was referenced for developing this study, particularly the study of the ancient  Macedonians, most of which is of ancient Greek and Roman origin. More recently however, with the rise of the sovereign and independent Republic of Macedonia, more and more historiographers are showing greater interest in the Macedonians and their history over the ages. Owing to the contributions of the so-called "Hellenic" civilization, which in turn owes its achievements to previous cultures such as the Paleo-Balkans, Babylonians, Egyptians, Hittites, Aegeans, Cretans, Pellans etc., many prehistoric events are brought to light not only with artefacts and relics from the material culture but also with writing which is found in the so-called ancient Greek literature. Thanks to the use of alphabets Macedonia was propelled to the forefront of European culture.

With the arrival of the Dorians in the southern Balkans and with the emergence of the ancient Macedonians as an influential culture, a new civilization was born - marked by the use of iron. After the Trojan War, which involved most of the so-called "Hellenic" world of the time, the Macedonians and Dorians led a social revival in the Balkans. Unfortunately the Trojan War is a misunderstood phenomenon and is treated as a "dark period in history" by most historians. However if the ancient world, Byzantine (Eastern Roman) world and later events are to be properly understood, the Trojan era needs to be historically analyzed not as a dark period but as an existing and flourishing civilization.
Another phenomenon that needs critical analysis is the artistic achievement and contribution of the Macedonians and Dorians, particularly Alexander the Greats' linguistic and literary contributions to the Koine language and later the Macedonian contributions to the Slavic language and world culture.
Macedonians were born and have been living in Macedonia, the centre of an ancient civilized world, from time immemorial where cultures have sprouted and outstanding people have been born. They are people of much significance, who not only contributed to history and European culture, but have also contributed to humanity in general. They have awakened awareness in new generations and have motivated them to further explore their world. Everything that has happened under the sun in Macedonia cannot come close to being compared to anything that has happened anywhere in the world at any period of time (Thomson, 1954).
Using confirmed scientific" knowledge that the Balkan Peninsula is considered to be the cradle of culture of "Ancient Europe", this book makes use of recently investigated and published results in the fields of linguistics, mythology, ethnology and prehistory relating to the Territory of Pannonia. Results show a great number of Pannonian hydronyms and toponyms belonging to a single and shared general archaic Balkan language which in turn belongs to the proto-lndian family of languages. The onomastics of Danube (Zeus-Zan and Dias-Dan, genitive Danoy and bius, i.e. Danoubius, is a personification of the god of gods, Zeus), its tributaries and islands belong to the paleo-glossology of the Balkans and it is an allegory of all mythological systems of Homer's and Hesiod's cosmogony and theogony of the Olympian Pantheon of the ancient gods. Such onomastics are also used to define toponyms where various prehistoric tribes, belonging to the huge family of the Tiroi, Boreans and Hyperboreans (Danuni, Misani, Mosiniki, Kaki, Minijci, Macedonians, Lapiti, Tiroi, and others), lived and contributed to the archetypical cultures in the second millennium B.C. During their migration these tribes brought with them their cultures and contributed to the civilization centres in ancient Athens, Crete, Asia Minor, Italy, Libya etc.
The region of South East Europe, particularly the Balkan Peninsula, is a neuralgic knot, an epicentre, which to this day is considered to be a "global shock centre" all over the world. Therefore it is the intention of the authors to investigate its archetypical character and highlight its great spiritual achievements.
A portion of this book is dedicated to the Macedonian contribution to world civilization. The authors have taken an extra but necessary step to correct the distortions disseminated in the European hierarchy of spiritual values. In doing so they have joined other Balkan people and their shared thread of cultural heritage, which for centuries has been the seedbed for European and world civilizations.

The Authors

A.Skokljev, S.Karin, R.Stefov

Вируси за поматени мозоци

Стефан Влахов Мицов

Скопје 2010

Предговор

Попатни размислувања

Патувањето зазема голем дел од мојот живот. Не завидувајте ми, бидејќи не станува збор за егзотични и долги патувања во далечни земји. Такви можности за мене се открија доста доцна. Тука ги имам предвид принудните патувања од дома до работното место и обратно, кои ми одземаат по два-три часа на ден. Софија не е многу голем град, но за сметка на тоа тој е хаотично изграден и распрснат на сите страни. Живеејќи во различни периферни делови, градот го запознав речиси до одвратност. Така како што еден софијанец од трето или од второ ноколение од центарот на претстолнината не ја познава. Освен тоа, до неодамна, кога беше пуштено во функција метрото, патувањето со градски транспорт воопшто не даваше шанса да го искористиш времето за да читаш книга или весник. Остануваат мислите. Уште повеќе, по времето на Живков само врз нив си можел да имаш контрола. Природно, секоја мисла раѓа разни прашања, а прашањата од своја страна бараат дијалог. Но при недостиг на медиумска можност за едното и за другото, почнуваш да спориш со самиот себеси. И како што заземаш различни и спротивставени гледишта, ги соборуваш или се согласуваш со некои од нив. Мислам дека таквите внатрешни спорови се мошне корисни, бидејќи се отворени. Кај нив нема опасност да застанеш на некоја од страните, како што се случува во публичен разговор, Притоа, секоја спорна „страна" е во рамноправна позиција едната сироти другата. И, најпосле, тука не постои ризик некој да напише пријава за твоите „антиопштествени" расудувања.

Сличен скриен живот е карактеристичен и за внатрешното емигрантство. Тоа означува дека е прекинат дијалогот со државата во која живееш, зашто наместо чесен граѓански договор меѓу индивидуата и публичната власт, последнава го испробува диктатот. Судирот со бугарските шовинистички идеологеми, иако повеќе на мисловно ниво, не ја поддржуваше само мојата духовна хигиена, туку и самочувството. Едноставно, ти си како спортист кој не учествува во натпревари, но напорно тренира и во првиот згоден момент излегува на мегданот. И постигнува, за титуларите, изненадувачки добри резултати. Понекогаш се случуваше да го промашам моментот и да излезам порано, за што ми објавуваа „фалстарт". Но и тоа влегува во правилата на животот. Всушност, слободните мисли не паѓаат од небото. Реално слободен не е оној што е вечен и фанатичен опозиционер. Туку оној што се обидува да стигне до целосно спознание откако последователно се ослободува од илузиите и натрупаните лаги. Долгите дневни патувања со ужасен транспорт, со разбеснети патници и со арогатни возачи, се идеална возможност за народно-психолошки изводи. Книгите даваат еден вид спознание, медиумите-друг (пропагандата и антипропагандата се ист вид знаење), а секојдневната реалност трет вид. Но ако цел живот престојуваш во една држава и целата си ја обиколил надолж и нашир, вистината за неа ќе биде нецелосна, ако не ја погледнеш и однадвор. Погледот на внатрешниот емигрант е начелно малку „надворешен" откако е излекуван од каква и да е националистичка еуфорија. А од друга страна, неговиот скептицизам може да се прелее во омраза. Ете зошто гледната точка однадвор е реалноотрезнувачка. Таа дава шанса не само да се согледа точното место на соодветната држава (во случајов Бугарија) низ панорамски проекциина современоста, туку и да се откријат и да се направат паралели со минатото, да се побара вистината за факторите кои го движат и истовремено го деформираат историскиот процес.

Текстовите во оваа книга се резултат од соединувањето меѓу моите мисловни патувања и моите физички  бегства од бугарското дејствување. Тие мали бегства се голтки чиста енергија и за сетилата и за мислата. Моите средби со луѓе, култури, историја, со еден збор со животот надвор од Бугарија, понекогаш водеа до мисловни м корекции. Другпат ги потврдуваа моите начелни претпо ставки. Ке признам дека не сакам да ги држам своите мисли и под контрола. А тие имаат навика често да ме изненадат. За жал, апсолутната слобода е недостижна.  Секој повеќе или помалку е зависен од природната и. опшествената средина, од сознанието кое е оформено под различни надворешни влијанија, од непознати потсве-сни  врски и сили. Една посета на античкиот град Пергам ми даде визуелна претстава за таквите зависности, Беше точио на Нова година.Тогаш во Егејска Турција времето обично е меко и пријатно. До искачувањето на тврдината се одеше нормално. И тогаш, небичас, небаре некој маѓо( пик за неколку минути ги измеша нештата. Небото се смрачи, стана многу студено и почна таква дождовна бура каква пто не му посакувам никому да доживее. Туристичка га група со која бев, сепак домонстрира оптимизам и  го продолжи разгледувањето на старините по високиот рид. Од своја страна јас и еден маж, веројатно од некоја телевзиска куќа, се обидовме да направиме снимки. Така, снимав во полутемнината, па се доближував до групата за  да слушнам што зборува туристичкиот водич. Потоа истрчував до друг историски објект античкиот театар, Асклепиона, местото на прочуената Пергамска библиотека.. И одново се враќав. Разумот ми велеше дека правам бесмислени нешта и само си го губам времето. Меѓутоа, некаква страсна сила ми ја освоила волјата и ме фрлаше ту во една, ту во друга насока. А дождот продолжуваше да се истура како од ведро. Пергам љубоморно си ги чуваше тајните дури и кога се преобразиле во урнатини.

Но, за чудо, снимките направени со мојот мобилен телефон се покажаа добри. И нешто повеќе. Во нив отсуствува дури и најмалата алузија за лошото време и дождот. Фотографска или природна мистерија? А нели се случува истото нешто и со пишувањето? Понекогаш небаре докажаната вистина се преобразува во чудо. Другпат, една непретенциозна шепа зборови се покажува како златен клуч кон неа.

13 октомври, 2009 год.       

Авторот

Реки Вавилонски

Стојанче Андов

Скопје 2010

За авторот

Стојанче со своите две предходни збирки и со оваа трета, ги обнови темелите на нова литертурна појава во Македонската современа книжевност - Духовна поезија.

Искрено се надевам дека по милоста и промислата Божја, ќе се појават многу млади поети кои ќе го поддржат делото на Стојанче, Сега Стојанче слободно може да ги каже оние зборови на Константин Миладинов: „Јас го посеав семето а вие бидете живи да го ожнеете неговиот плод".

Слобода или смрт –
македонското револуционерно националноослободително
движење во солунскиот вилает 1893-1903 година

Автор: Ванчо Ѓорѓиев

По својот маченички пат кон целта, МРО преживеала многу премрежиња и опасности. Притоа многупати се нашла лице в лице со османската власт.”

„Преку Илинденското востание МРО го наметнала македонското прашање пред меѓународниот фактор како одделно прашање, за разлика од неговиот дотогашен третман во глобалното Источно прашање. Македонската илинденска генерација го најави и трасираше патот кон Вториот македонски Илинден, кога на еден дел од македонската земја се остварија идеалите на македонскиот народ.”
Авторот

Јордан Мијалков

и неговото време

Проф. Христо Ристовски

Скопје 2008

Вовед
Во поновата и современа историја на македонскиот народ длабоко се врежани делата на илјадници пожртвувани македонски синови и ќерки кои се вградија во борбата и во чинот на создавањето на независна македонска држава. Низ тој тежок и макотрпен процес, меѓу мноштвото истакнати Македонци посебно место зазема Јордан Мијалков. Токму поради неговата македонска самосвест, поради неговата истрајна борба за остварување на идеалот за самостојна македонска држава, а пред се поради неговата прерана смрт во миговите кога беше најпотребен за стабилноста и развојот на Република Македонија, како израз на нашата благодарност и признание му ги посветуваме страниците на оваа монографија.
Јордан Мијалков спаѓа во низата македонските синови чиешто име заслужува свое место во меморијата на македонскиот народ како продолжување на неговите вековни стремежи, напори, борба низ долгата и богата историја, да се издигне над потчинувањето и гордо да зачекори кон непокорот. Низ бројните падови и возвишувања на патот кон државноста и самобитноста, меѓу истакнатите личности од втората половина на XX век, Јордан Мијалков спаѓа во идеолозите кои создаваа нова стратегија и тактика за самостојна и независна Република Македонија. Тој далекувидо, со сите внатрешни интелектуални и патриотски сили,знаеше и умееше да ги насочува историските текови во правец на осамостојувањето, настојувајќи да го заштити својот народ од какво било непотребно пролевање на македонска крв пред самото прогласување на независноста на Република Македонија. Во тие пресвртни мигови тој бил подготвен при одбраната на земјата да ги зачува другите животи, а да го жртвува сопствениот живот. Затоа, не случајно им се обратил на бранителите на Македонија со зборовите: „Слушајте вие синови на татковината, јас ако загинам тоа сакам да биде на олтарот на слободна Македонија. Обична смрт не сакам, таа мене ми е туѓа". Таа негова посветеност на идејата и подготвеност на саможртва го следи до неговото трагично загинување како прв министер за внатрешни работи на независна Република Македонија.
По разни поводи и настани, низ периодичниот и дневниот печат се изнесуваа повеќе детали од животот и работата на овој наш интелектуалец, политички деец и општественик. Се надевам дека во блиска иднина достојно внимание ќе му посвети и нашата историска наука, која треба допрва постудиозно да го проучи и разјасни неговото име и дело. Како историчар, за мене беше предизвик да направам прв обид да се зафатим и да ја разјаснам, според документите и сеќавањата на современиците, вистината за Јордан Мијалков и неговото време. Би сакал да нагласам дека досега за него се објавени повеќе новинарски извештаи и статии, чии автори меѓусебно се оспоруваат во зависност од нивната партиска, идеолошка и друга припадност. Затоа, низ страниците што следат, настојувам неговата политичка дејност да ја изнесам пред нашата јавност пообјективно и поопстојно, врз основа на расположливите аргументи.
Со желба што подетално и поавтентично да го проучам неговиот живот, неговата општествена и политичка активност, по долго истражување воспоставив повеќе контакти со неговите најблиски роднини, пријатели, сограѓани, соработници и со повеќе обични луѓе. Сепак, во низата од бројни впечатливи искази и спомени, зборовите на неговата сестра Наде вродија со плод да се реализира овој труд, посветен на нејзиниот брат. Во ова мое пишувано обраќање, изразувам крајна благодарност и задоволство од нејзината константна помош при изработката на монографијата, со една единствена желба  животниот пат на Јордан Мијалков да биде прикажан автентично, онаков како што бил, за доброто на нашиот народ.
За вечната болка и тага за толку саканиот и никогаш непреболен брат, најдобро зборуваа нејзините навлажнети очи и треперливиот глас. Таа во една прилика ми рече: „Напиши, напиши Христо нешто и за мојот брат, бидејќијас сметам дека тој тоа навистина Го заслужува." Нејзините зборови беа пресудни за мене, па се зафатив да го овековечам времето на осамостојувањето на Република Македонија заедно со името на човекот кој беше еден од нејзините втемелувачи  Јордан Мијалков. Така се роди идејата за издавање на монографскиот труд: „Јордан Мијалков и неговото време". Сметам дека на овој начин оние кои го познаваа уште повеќе ќе ги прошират нивните хоризонти на знаење за неговата дејност, а до бројни сознанија ќе дојде помладата генерација која ќе треба да пресудува за минатото време, зашто неспорно е дека Мијалков живеел и дејствувал во еден исклучително значаен и бурен период, во време по Втората светска војна и во периодот на прогласувањето на независна Република Македонија. Ценам дека овој период е историски значаен за опстанокот на кревката македонска држава, кога македонскиот народ за прв пат во својата повеќевековна историја, по Самоиловото Царство, Крушевската Република и во повеќегодишната народноослободителна борба, во само еден дел од етничка Македонија создаде своја самостојна национална држава.
Се обидов да го опишам животниот пат на Јордан Мијалков на соодветен начин преку прибраните изворни податоци за годините и децениите во кои живеел и дејствувал. За исполнувањето на оваа цел прочитав бројни текстови и водев разговори со неговите најблиски роднини, соработници и пријатели, чиишто изјави и другиот вид на документарен материјал ги вградив во овој ракопис. За оваа намена, посетив повеќе села и градови каде што живеел и творел Јордан Мијалков, ја посетив и семејната куќа на Мијалкови во Ново Село  Штипско, тамошното основно училиште, штипската гимназија, неговата родна куќа и некои претпријатија во Скопје каде што работел. Се разбира, имав увид и во записниците зачувани по смртта на Јордан, кои се во приватна сопственост на неговите синови Сашко и Владимир. Но, за жал, до низа други изворни документи од објективни причини не можев да дојдам, а некои од нив, според мое сознание, можат да фрлат една нова светлина за неговата целокупна општествена и политичка дејност во времето на прогласувањето на независна Македонија.
Работејќи врз документацијата, дојдов до сознанија дека колку повеќе го проучуваме минатото на Јордан Мијалков, толку повеќе ја согледуваме возвишеноста на овој наш вистински стамен; син на Македонија, човек кој останува трајно историско наследство.
Трудот „Јордан Мијалков и неговото време" се состои од десет поглавја  тематски целини. На почетокот е претставен вовед и рецензиите, а потоа животописот, односно хроноисторијата на семејството Мијалкови, збогатено со фотографии, графички прикази и друг вид помошен материјал.
Во првата тематска целина се изнесени нужни податоци за потеклото на семејството Мијалкови и детството на Јордан, заедно со описот на средината во која живееле, економска положба и положбата на граѓанското општество во времето кога тој живеел и се развивал.
Во следното поглавје изнесувам повеќе податоци за неговото школување, за општествената и културната активност во штипската тимназија, како и за ученичките односи на Мијалков спрема своите професори и соученици. Во овие рамки особено е потенцирано неговото политичко определување и спротивставување, а потоа се анализирани и неговите почетни филозофски размисли, како што се: „Човечката судбина е зависна од внатрешните меѓусебни односи на општеството" или „Тешко на тој народ што не може да воспостави ред во својот дом".
Според неговите тогашни сознанија, само општество што ги задоволува демократските принципи и домашната традиција може да се надградува и да оди напред. Посебно се одделуваат неговите строги политички норми во контекст на идејата за самостојна Македонија, кои биле во спротивност со тогашното секојдневие кое практикувало репресија и сила за да ги сопре поизразените македонски определби. Јас го пренесувам неговото мислење по однос на ова прашање, преку неговите размислувања како член на тогаш забранетата политичка организација ВМРОПРАВДА, чие основно мото било: „Правдата без сила е немоќна, а силата без правда е тиранија". Меѓу другото, тука се изнесени и податоци за „политичките" убиства што се случувале во текот на педесеттите години на XX век во Штип, во рамките на расчистувањето со идеолошките и други противници на строгата пројугословенска партиска линија.
Во третото поглавје се внесени податоци за младоста на Јордан Мијалков и за неговата генерација која била вклучена во доброволните младински акции за обнова и изградба на земјата по Втората светска војна. Така Јордан бил вклучен во Штипската младинска работна бригада, која учествувала во изградбата на автопатот „Братствоединство" во Врхово Поле, Хрватска. Овој дел од неговиот живот е посветен на неговите бригадирски денови и ударнички постигнувања.
Во следната тематска целина се опишуваат моменти од матурската екскурзија во 1950 година, изведена низ тогашна Федеративна Народна Република Југославија. Исто така, тука се изнесени неговите размислувања и видувања за положбата во другите југословенски републики и нивните односи надвор од тогашна НР Македонија, сознанијата за демократските процеси во Република Хрватска коишто се разликувале и се практикувале и во другите југословенски републики, неговиот политички став спрема ова прашање итн. Сиве овие сознанија се проткајуваат низ студентските години што Јордан ги минал во Скопје каде што контактирал и другарувал со широк круг колеги и пријатели. Меѓу другото, во духот на тоа време се одвивал и културнозабавниот живот, во рамките на кој биле организирани заеднички серенади и игранки во „Бавчата" во Штип, каде што Јордан се среќавал и со саканата девојка Милка.
Едно од поглавјата во книгата е посветено на потврдената и докажана спортска активност на Јордан и на неговите боксерски успеси и другарувањето со врвни домашни и странски спортисти, како влог во вкупниот развој на спортот во Македонија, а особено на боксерскиот спорт.
Понатаму се проследуваат моменти од деновите што Јордан ги поминал како воен обврзник во Билеќа, неговиот став кон тогашната ЈНА и службата за разузнавање КОС.
Општествената и политичката дејност на Јордан Мијалков се анализира во осмото поглавје. Тука дознаваме и за неговото политичко размислување и вработување во Скопје во 1964 година, во правниот сектор во претпријатието „Макотекс" и неговиот престој како претставник на оваа фирма во Прага, Чехословачка.
Анализата продолжува за деновите на осамостојувањето на македонската држава, кога Мијалков е именуван за член на новата Влада на самостојна и независна Република Македонија каде што одигра една од клучните улоги во спасувањето на македонските регрути во времето на распадот на ЈНА. Опишани се неговата константна заложба, однесување, храброст и доброосмислениот конкретен зафат што го изведе со невидена храброст и остроумност пред да бидат македонските регрути мобилизирани во ЈНА и испратени на боиштата што се разгоруваа надвор од територијата на Македонија, односно на територијата на другите југословенски републики.
Трудот завршува со мистериозното загинување на министерот Јордан Мијалков, при што се искористени повеќе аргументи кои зборуваат за организирано и водено сценарио за неговото ликвидирање, а кон тоа се надоврзуваат повеќе фотографии, шеми и цртежи. Изнесени се и повеќе сведочења од директни учесници во настанот, како и цитати од размислувања и пишувања на некои домашни гласила за мистериозното загинување на министерот Јордан Мијалков.
Според мое видување, навистина тешко може да се дојде до вистината за неговата смрт. Изгледа како таа да нема ниту сведоци ниту виновници. Сепак, во контекст на целокупната анализа на податоците со кои располагаме, дојдов до непоколебливо сознание дека секогаш нашите најдобри синови и ќерки не биле жртви од наши надворешни душмани, туку, за жал, биле убивани од внатрешните македонски кодоши и предавници.
Прерано оттргнат од Македонија која неизмерно ја сакаше, прекинат во неговиот најтворечки период на градењето на нејзината државност, првиот македонски министер за внатрешни работи во експертската Влада на Република Македонија, Јордан Мијалков, секогаш докрај верувал во својата визија дека македонскиот народ ќе ги преброди историските неправди и со време ќе зачекори кон духовното и јазичното обединување на европските простори.

Зеницата на Македонија

Венко Андоновски и Глигор Стојковски

Скопје 2009

Кокино, Археолошки бисер, Библиска земја, Охридска архиепископија, Небесни кораби, се дел од содржината на монографијата  „Зеницата на Македонија“,  која  го содржи неопходното културното и духовното наследство на Македонија.   Беше промовирана на 15 декември во соборниот храм „Св. Климент Охридски“. Книгата е во издание на „Зеница“, а нејзини составувачи и автори на текстовите се Венко Андоновски и Глигор Стојковски. За делото зборуваа академик Георги Старделов и академскиот сликар Глигор Чемерски. На промоцијата присуствуваа Архиепископот Охридски и македонски г.г. Стефан и Митрополитот Струмички г. Наум.

За книгата рекоа:

 Старделов книгата ја нарече биографија за македонскиот дух:

- Ние, Македонците, сме многу горди на своето културно наследство, но, за жал, малку работиме на тоа да го откриеме и сознаеме. Оваа книга треба да се смета како биографија на македонскиот дух. Има различни видови книги. Некои се прават за да се мисли светот, други да се доживува, а трети да се гледа светот. Оваа книга ги обединува сите тие три принципи и импресионира и со својата поетска димензија - рече Старделов.

„Оваа книга покажува дел од универзалната историја на човештвото, не е само тоа македонска историја“, вели Глигор Чемерски, ликовен уметник и промотор. Чемерски, пак, истакна дека тоа дело му дава храброст да твори и понатаму.

Со поднаслов  книга за секоја македонска куќа и за секој минувач низ Македонија, се отвора со мегалитската опсерваторија Кокино, а завршува, симболично, со велешка порта заклучена со ѓердан.

„Оваа фотографија ја затвора книгата затоа што ние тропаме на портите од Европа, и многу добро знаеме што има зад тие порти, какви ХАСАП системи и регулативи, но и тие тропаат на нашата порта и нека ја отворат, но внимателно, така што нема да го скинат нашето наследство“, изјави Венко Андоновски, писател.

• Македонија е зеница
Сé што е во врска со Македонија е во врска со светлината и зеницата. Зеницата обединува спротивности: на светлина се собира, во темно се шири. Таа е мала точка во која го собира сиот космос, се што постои: таа е доказ дека и најголемото се состои во најмалото. 

Еве ја пред нас, зеницата на Македонија.

• Зеницата е светлина

Литературните погледи на Димитар Митрев

проф. д-р Науме Радически

Скопје

Најновата книга на проф. д-р Науме Радически што неодамна ја објави „Македонска реч“ од Скопје. Овој труд е аналитичка студија за фундаменталните димензии на литературно-естетичката мисла (естетичките, литературнотеориските, критичките, литературноисториските погледи и аналитички резултати) на основоположникот на македонската литературна критика и литературна теорија Димитар Митрев. Овој труд, кој се совпаѓа со 90-годишнината од раѓањето на Митрев (1919-1976-2009), е посветен главно на основните сфери од неговата литературно-естетичка мисла и актива.
Прашањата за естетичките погледи на Митрев се групирани околу неговата литературнотеориска, литературноисториска и критичарска мисла и практика. Со самото тоа се конкретизираат и неговите општи естетички погледи и, посебно, погледите кон реализмот во литературата и уметноста, неговите сфаќања за критиката, како и критичарската практика, неговите сфаќања и аналитички резултати од проучувањата на литературното минато, како и кај него неизбежната полемичарска активност.

Поставка во најмалиот етнолошки музеј

МОНЕ

Симеон Златев

Скопје 2009

Етнолошкиот музеј на дипл. арх. Симеон Златев – Моне е создаден како резултат на неговата долгогодишна самопрегорна работа, со вложување на материјални средства, но со голема љубов кон традицијата и фолклорот. Благодарејќи на неговата упорност е сочуван драгоцен материјал своевремено заштитен кој потекнува од сите делови на нашата држава, а поединечно има импортирани предмети од странство. Од големиот фундус со кој располага е селектирана граѓа од 1,150 предмети, збирка која е сместена во мали просторни услови од 7,20 метри квадратни, но се разбира функционални.
Предметите претежно се од крајот на 19. век и првата деценија на 20. век, а поединечни предмети и од многу порано. Основната идејна замисла на концепцијата не е да покаже се што поседува сопственикот и предметите да бидат средени како во некоја стоковна куќа туку да го прикаже народниот живот во минатото на лужето од овие простори без разлика на нивната верска и етничка припадност. Во поставката етнологијата е главна нишка водителка, а останатите предмети само го надополнуваат етнолошкиот приказ.
Посебно внимание е посветено во правилниот и континуиран тек на разгледувањето на изложбата, односно на наједноставен начин една сериозна материја да му се претстави на гледачот. Изложбата е своевидна публикација за едно минато време и ефикасно средство за информирање на јавноста.
Материјалот во зависност од изработката и неговата намена е распределен во групи кои се логично поврзани така да претставуваат една интегрална целина. Изложбата е оформена да му овозможи на гледачот веднаш по првиот впечаток да ја почувствува и разбере основната тема и значење со јасна прегледност и увид на предметите.
Во почетокот на разгледувањето гледачот има можност да се запознае со стари книги и прибор за пишување кој се употребувал во минатото, со монети и банкноти кои биле во оптек кај нас и во соседните земји и со предмети за чување на пари, накит и други скапоцености. Понатаму, прикажани се археолошки предмети како: монети, фибули, прстени, апликации, алатки, орудија, оружје и други кои се најдени површински случајно на повеќе локалитети и потекнуваат од раната антика, па се до доцниот среден век.
Во продолжение е прикажан женски и машки накит и украсување како: пафти, склопци, брошеви, прстени, тепелаци, крстови, обетки, висулки, часовници, ордени и медали. најпосле во овој дел се презентирани предмети од порцелан и стаколо и разни штембили и печати.
Обработката на металот како бакарот, месингот и цинкот е изложена во посебна целина како производи од казанџискиот занает кој бил многу развиен во нашата држава. Предметите кои се изложени како ѓумови, тепсии, ибрици, грниња, котлиња, синии, послужавници, ѓезвиња, тасови, саани, маслариња, вазни, леѓени, казани и други се одликуваат со совршенство на изработка и со техничка изведба на украсување. најчесто е применувано рељефно исчукување на металот со геометриски и растителни орнаменти.
Од ентериерот во градската куќа изложени се мангали-тагари кои служеле како носачи на жар за затоплување на просториите, потоа ковчези за чување облека, ѕидни часовници, грамафони и огледала. Посебен дел заземаат фотографските апарати, опрема и фотографии кои се документи преку кои може да се согледа начинот на облекување, економскиот и историскиот развој и стилот на животот во минатото. Понатаму во поставката се прикажани алатки, орудија од разни занаети, а посебно е изложен „мев” од ковенџискиот занает, коњска опрема и делови од порти.
Направите за мерење-мерници како: шиници во разна големина за мерење на жито, кантари и терезии се изложени во една целина. Предметите кои служеле за подготовка на материјалот за ткаење кој е долг и сложен процес се прикажани во посебна група. Покрај неколку видови на гребени со кои волната по стрижењето и лерењето е гребена, изложени се кадели со вретена, фурки за предење, витлови, чекрци за намотување на преѓата, неколку машини за шиење на текстилот и пегли на жар.
Народните носии се претставени со комплети на женски носии од Долни Полог како и делови од носии како чорапи и ткаенини. Сите се одликуваат со извонредни изведби и украсување со растителна и геометриска орнаментика. Најчесто како мотив преовладуваат: ромбови, крстиња, гранчиња како и соларни симболи.
Огништето во просторија „куќа” е прикажано со голем број на предмети. Најпрво се изложени повеќе видови на вериги-синџири од железо ковачка изработка кои се врзувале на „черенот” или за некоја греда од куќата и служеле за обесување котле или ѓум за затоплување на вода или пак за варење на храна. Околу огништето се наоѓале црепните за печење на леб кои се изработуваат без употреба на грнчарско колце и не се печат. Тие се потпираат на „демир-оџак” кој е изработен од железо од подебела прачка и на едниот крај плочесто завршува како место за „светале” и е со конусна форма од лим во кое се става петролеј и фитил кој служи за осветлување. Вториот крај на демир оџакот рељефно завршува со претстава на змиска или коњска глава – елементи кои поседуваат апотропејска моќ за заштита на домот од лоши духови.
Покрај огништето редовно има маша за размешување на жарот, вршник за печење леб и „пиростија” која е железна потпора во тријаголна форма која служи за ставање на садовите при приготвување на храна како: тави, котлиња, тенџериња и др. Во куќата се наоѓало „текме” изработено од дрво кое служи за месење на леб, потоа сито, тарун за разместување на тесто, црпалка за брашно, цедилки и др.
Во посебна целина се претставени предмети кои биле наменети за осветлување: борина, светалиња, ламби, фенери, свеќници ид р.
Предметите за религиозна намена како чаши, чинии, кандила, кадилници заземаат посебно место во поставката.
исто така приборот и алат за дробење и пушење на тутун како направата аван за дробење на листовите од тутунот, лулиња, чибуци, цигарлаци, кутии за тутун, запалки, огнила и др.
Грнчарството како дел од нашата материјална култура е претставено со најубави примероци од грнчарските работилници во сите делови на нашата држава. Грнчарските производи и украсната керамика се изработени на грнчарско колце. Тие се одликуваат со племенити форми убаво глеѓосани и потсетуваат на метални предмети.
Обработката на дрвото зазема значајно место во колекцијата и преку овие предмети може да се следи развојот на народната уметност и традиција. Претставени се плетени кошници, без употреба на ниту еден метален дел, рачно изработени длабоки чаши, чупани, плитки чинии, каленици, букли, буренца во различна големина,а посебно плени рачно изработениот сад за месење леб.
Овчарството како стопанска гранка е претставено со: кожена овчарска торба (јанџик), тагарче, разни овчарски стапови, ножици за стрижење на овци, жигови за жигосување, садови-кобли за молзење на млеко, бутини за матење на млеко и други предмети.
За мелење на кафе и зрнести производи претставени се воглавно индустриски производи, а покарактеристична е една воденица за мелење на покрупно брашно „пребој – бунгур. за толчење на пипер се претставени повеќе типови на авани, дибеци и толчници од дрво и метал.
Оваа поставка е голем придонес за културното претставување на етнолошкото наследство на овие простори. На господинот Моне му пожелувам во иднина со целосна поддршка на пошироката заедница да ја збогатува својата колекција и да му ја претстави на поширокиот аудиториум за негова лична духована катарза при средбата со овие предмети создадени од раката на човечкиот гениј.

ЦЕНА ОД НОВО МААЛО

ВЛАДИМИР ПЛАВЕВСКИ

Скопје 2009

За авторот

ВЛАДИМИР ПЛАВЕВСКИ

Роден е во 1948 година во Скопје, по професија доктор ОРЛ слецијалист. примариус. Член е на Друштвото на писателите на Македонија од 2000 год., член на ДЛУПУМ. од 1983 год.. како и член на Друштвото на филмските работници на Македонија. Бил предавач по предметот Фотографија на ФДУ во Скопје  во 1993/94 год. Учествувал на голем број групни фотоизложби во Максдонија и странство и е добитник на бројни награди и признанија. Одржал 22 самостојни изложби на уметничка фотографија.

Автор е на сценарија, од кои за МТВ досега се снимени над 50 епизоди од играната се-рија „Еурека”, „Прекалени”. „Светски бајки”. „Македонски бајки”, „Златни басни”, серијата „Сашо и Сашка”. Сценарист е на ТВ филмовите: „Состојба пред инфаркт” (1987 год., ре-жија 3. Младеновиќ - Окан). „Бог да ги убие шпионите” (1993 год.. режија А. Алексов) и „Вампирџија” (2002 год., режија Г. Тренчовски). Преку Советот за радиодифузија во 2005 год. е реализиран неговиот проскт „Бои во времето”, во режија на Стефан Шашков кој на Меѓу-народниот фестивал „Астерфест” во Струмииа, во 2006 год., доби специјална награда „Златен проектор”, сценарист на ТВ филмот „Нави” (2007 год.) и сценарист и режисер на ТВ филмот ,,Мултиплеј” (2008 год.), реализиран преку Совет за радиодифузија на Р. Македонија.

За Македонското радио му се снимени девет радиодрами. Неговите драмски текстови „Пипа Ритам“, режија Р. Бурхан 1986 год.К „Балерината” - режија Б. Брезовец (1994 год.) „Кралот Хамлет” (1995 год)  режија Б. Брезовец и К„Каста Дива” (1997 год), режија на Б. Брезовец, детскиот драмски текст „Трагачи по виножито” во режија на С. Билал (1988 г) и „Министерот и јас” во режија на Д. Наумов-ски (2002 год.) се поставени на сцената на Турскиот театар во Скопје; драмата „Раскол”во режија на Б. Брезовец во Народниот театар Куманово, 1998 год.: драмата „Операција Лир” во режија на В. Талески во Народниот театар ,.Антон Панов” во Струмица во 2002 год.

Објавил  седум  книги:  „Папарацо - феномен на денешнината” (1997 ггод.), „Градител на. боговите “ (1997 год.), „Фотографија “ (1998  год.), „Играч на фанта” (1999 год), „Амкање (2001 год.), „Ловец на самовили” (2004 год.) и „Поплава “ (2006 год.).

ОСТЕН

37. СВЕТСКА ГАЛЕРИЈА НА КАРИКАТУРИ

40 ГОДИНИ ПОТОА

Голема привилегија е за човек кој самиот учествуваше во создавањето на една значајна културна манифестација, да може повторно да учествува во нејзината реинкарнација - 40 години потоа. Беше тоа во едно друго време, во еден поинаков систем кога една млада група талентирани карикатуристи шлни со ентузијазам, собрани околу хумористично - сатиричното списание „Остен" кои самите го создадоа 1966 г. одлучија својот понатамошен животен ангажман професионално да го посветат на карикатурата. Без .многу искуство, импресионирани од големата солидарност која светот несебично ја понуди на нивниот град Скопје. решија да се оддолжат организирајќи Светска Галерија на карикатури - создавајќи од Скопје центар во кој еднаш годишно ќе се собираат карикатуристите од целиот свет да ги прикажат своите хумористични и сатирични боцки, своите критики кон општочовечките глупости, но и сите хумани пораки за мир, подобар и поцивилизиран свет. Финансирана главно од средствата на Собранието на град Скопје, а подоцна и од Министерството за култура ва Р. Македонија, Светската галерија на карикатури во Скопје, во следните 37 години стана „Мека" на современата сатирична мисла, а истовремено и „високо образовна установа" и инспирација за оние што се решаваа хуморот и сатирата да им бидат животна определба, како хоби или професионална ориентација. Граѓаните на Скопје и Македонија добија еден значаен и ширум отворен прозорец кон светот за сопствените погледи, а македонските автори - и за лична афирмација. Меѓугоа се случуваат и непредвидливи работи кои понекогаш знаат убавите нешта да ги закочат. Смената на генерациите и неснаоѓањето во суровите транзициски услови беа причина  Галеријата привремено да исчезне од светската мапа на ваков вид фестивали. За среќа, и за релативно кус период, новото време и новиот општествен систем донесоа и нови решенија -Светската галерија на карикатури во Скопје да може повторно да застане на нозе и сите заедно да уживаме во нејзината реинкарнација во уште поголем сјај и поголема професионалност. Лнковниот уметник Мице Јанкуловски, денес сопственик на брендот „Остен", годинава вложи огромен труд и средства да се возобнови Галеријата и гулабот на мирот, кого во тогашниот салон на Музејот на современата уметност во Скопје карикатуристот Салвадор Хозе Бернардо Пачеко - НАНДО во 1969 го пушти да лета, промо-вирајќи во симбол на скопската Галерија на карикатури. Гулабот и денес продолжува да лета на општо задовол-ство на сите љубители на цртаниот хумор. Масовното учество на годинашнава возобновена Галерија говори за несмалениот авторитет што оваа мани-фестацнја го имаше во светот, говори за еден голем број имиња на млади карикатуристи ширум светот, говори за еден голем број нови земји учеснички, говори за тоа дека денешниов комуникациски поврзан глобализиран свет ги мачат слични или исти проблеми. Решенијата што карикатуристите се обидуваат да ги наметнат преку своите едноставни и специфични цртежи се своевиден придонес за општата хуманизација. Во таа потрага по вистината македонските карикатуристи и понатаму продолжуваат да бидат на врвот на настаните и  квалитетот. Посакувајќи и на Галеријата „хајлендерски век", нејзино брзо прераснување во Музеј на светската карикатура, очекуваме истата да биде општествено прифатена и материјално закрепнета.

Дарко Марковиќ Дар - Мар .
(автор и на воведниот текст на првиот каталог од 1969 година)

БУКВАРОТ

Автор Маргарита Китан Ивановска

МЕСТО ПРЕДГОВОР

Ако човекот е образ, лице и наличје на Бога, a e, тогаш нашиот живот е една голема задача од Создателот. Ако секој се потруди да ја исполни максимално, ако се вложи себеси со љубов, добрина, радост, љубовта, радоста, добрините, триж повеќе се враќаат, множат во недоброј. Блеска светлината. Искри нашата ѕвезда на небеса, се додека ја поиме со љубов, радост, оган. Во спротивно, згаснува предвреме. Се друго е лага и самозалажување. Колку давате - толку примате. Рамнотежа во светот на енергиите: акција - реакција.
Затоа, да направиме секој по една добрина, по едно дело најмалку за својата мајка - Родината. И таа ќе блесне, воскресне, како никогаш да не била во траур, ќе блесне како ѕвезда деница, поена со енергиите на нејзините чеда. Ќе простуми, во век, вај век, за навек.
За некого минатото и претците на еден народ се нули, никој и ништо. Само нули, по дух, можат да размислуваат така.
Место тоа, нека создадат дела, тие, нека застанат како единица пред - нивните нули. И тој број ќе стане толку голем, што никој никогаш не ќе може да го пресмета.
Panta rei. Ce тече, се се менува. Се подлежи на промени. -ишто не е конечно, еднаш за секогаш дадено.
Во ерата на информатичко оштество, во сферата на науките, на информатичката технологија, со огромна брзина се оди напред. Нејзините носители знаат дека, секој месец, секоја година, излегуваат се понови пософистицирани програми, алатки, умови со нови идеи. Па сепак, работат на иновации, прифаќаат новини, чекорат напред. Нема status quo. Науката подразбира движење, развој, богатство на идеи. Надминување на старото и раѓање на новото. Новото е надградба на минатото, на минатите постигнати успеси, на вложениот претходен труд на генерациите што природно одминуваат.
Сета почит за минатиот труд и неговите носители. Неговата величина е вредност, кога се надминува со нови резултати. Учениците, со нови резултати и откритија треба да ги надградат професорите, кои ги создале.  Така  се  потврдува   вредноста  на  професорите  и  идните генерации. Така се создава синџирот од вредности до Вечна. Тоа е единствениот вистински пат кон прогресот.
Вистински големите творци тоа го знаат и се радуваат на успехот на новите генерации истражувачи.
Суетата и желбата за Вечност е нормална составка на карактерот на секој истражувач. Особено на тој, кој заборавил: „Вечна е само прашината. Се друго е минливост."
Сепак, во името на чекорот напред, напати мора да се исчекори од сферата на суетите, од зачауреноста во своите кафези - кожурки, да се проветрат идеите, да се појде напред, да не се ловат пеперугите. Да се остават да ги шират крилата кон виножитото и симфонијата на идеите. Така се покажува богатството на душата, така се отвора каселата за нови драгоцености на духот, така се градат нови дела, така се оди во Вечна.
Секоја генерација има право на свое видување и испишување на вистините.
„Историјата на Светот, треба одново да се пишува"- запишува англичанецот, историчарот Џон Вуд.
„Ниту историјата почнува со Грција и Рим, ниту татко на историјата е Херодот. Тоа се искривени културни стереотипи претворени во традиција, која го оневозможува откривањето на вистината. Пред нив има уште осум миленуими историја" - запишува авторот Ј.А. Шилов во делото " Праисторија на Русија", Екатеринбург, 1999 год.
Еве и мој обид, за поинакво гледање на работите од областа на историјата на јазикот и времето.
Јазикот е жива материја. Океан од промени и бранувања. На бреговите на милениумите, блага донесува и однесува. Синхронија, дијахронија, никој никогаш не ќе може да ја сопре, зароби во догмите на сопствените стеги и времето.
Се е исто, само треба поинаку да се каже.

Историја;

istorija; а.м.п. > ajirotsi > мет. > tsiroaji; ro > re > i; > stiiaji; > stiaji; ia > i; stiji; ii > y; stiy; i > oi; > stoiy; i > ri;.storiy > story. Istorija; j > ii; > storiiiai; a > e; storiie; i > Ii > loi > storiloie; > storilo;-стopилo. Историјата е сторија, за она што се сторило.

Функционалното значење на лексемите ја одредува нивната вредност.
„На почетокот беше еден јазик."

„По целата земја имаше еден јазик и еден говор.
И рече Господ: Ете еден народ се и сите имаат еден јазик, но еве што почнале да прават и нема да се откажат да го направат тоа што го наумиле; Ајде да слеземе и да им го збркаме јазикот, за да не се рабираат еден со друг што зборуваат. И така Господ ги растури оттаму по целата земја, а тие престанаа да го ѕидаат градот и кулата. Затоа тој се нарече Вавилон, зашто таму го збрка Господ јазикот на целата земја и оттаму ги растури Господ по целата земја."
И според најновите резултати на информатичката технологија, на компјутерската лингвистика, со темелните информатички проучувања на потеклото на јазикот, со информатичката анализа на јадрото, на структурата, на морфологијата, на начинот на градењето на јазиците, на лексемите, со компаративни анализи на фонемите, синтаксата, кодовите, системите на знаци и законитости, се доаѓа до истиот заклучок запишан во Библијата:

Сите јазици на земјата водат потекло од еден ист прајазик.
„Историк   Севастиан   Долци   Рагужанин   Минорит   за   началото  от славянскиот јазик писал во Десертацията заради ильирическијьов јазик, а издадена је на свет во Венеция на 1754 - Льето.
Оту уште пред Потопот всельеньски, а и за по Потопот за 253 години, на сиве вьуди во подъслнечнава видельина еднаков бил язиков. Писано је во битије 11-то на стр. 6-та и 7-ма.
Тики   од   горе   речени   6ожььи   изречениьи,   спроти   от   исторички свидятельства, историк Долци во глава 3. рекол, за во горе речено време оту се раздельени 72 язика, тики от пред речени язици, славјьанско-ильирскијьов за уште от тога бил повяствувал.
A rope речен писач Азовските случаьИ во глава 13, рекол оту најверно је да  слушаме хронически  словеси,  заре  во  пред  речени  словеси писано  је   за   сви   долу   речени   народи   оту   од   породувањето јафетово се произвелье, тики за от Мильиа до западного Окајана шо се нaceльeни, речено је.
Тики като разгльедаме кон север и кон восток и кон запад у накьрст четириесет и едно народни наречениь ги имат.

Кој и Кога владеел со Македонија

Автор Ристо Илјовски

За Авторот

РИСТО ИЛЈОВСКИ e роден е на 5. март 1943 г. Основно и средно образование завршил во Унгарија каде што и дипломирал на Филозовскиот факултет при Универзитетот Етвеш Лоранд во Будимпешта. Како самостоен истражувач на средновековното минато на Македонија се оформил во Одделението за античка и средновековна историја при Институтот за национална историја во Скопје. Своите научни сознанија ги збогатил и ги продлабочил во Византинолошкиот центар во Белград, каде што и магистрирал од областа на Византинологијата. Во центарот на неговиот научен интерес се наоѓа пред се истражувањето на средновековната историја на Македонија врз основа на византиските извори.

Во својот научен опус се задржува врз минатото на македонско-унгарските односи и откривањето на византиските извори за историјата на Македонија. Резултатите од неговата научна дејност се соопштени на повеќе научни средби, а истите се објавени во повеќе домашни и странски публикации. Цо својата дејност во голема мера придонел за развитокот на македонско-унгарските научни врски во областа на историографијата, архивистиката и библиотекарството. Прирачникот во областа на архонтологијата е плод на неговите долгогодишни истражувања

ВОВЕД

Историјата на човештвото се засновува пред се врз две основни димензии: времето и просторот. Како трета компонента се појавува човекот, којшто го пополнува времето, а по своја желба го присвојува и го менува просторот. Како најразвиено суштество на овоземниот свет, тој ист човек со своите мисли и дела ја пишува и ја овековечува сопствената историја. со цел да ја зачува за иднината.
Меѓутоа, науката не е кадарна сеопфатно и потполно да ја регистрира историјата на сите сложени појави. За исторнографско приближување на минатото, таа изработува различни мерила: настаните што се одиграле, односно што се случиле пред нас, ги обелоденува во хронолошки и тематски поделби или разграничувања. Оваа дејност од самите истражувачи бара сложени и особени познавања кои, преку потесна и подлабока специјализација, придонесуваат за создавање на нови научни дисциплини.
Критичкото проучување на пишаните извори се распространи дури во новиот век од историјата на човештвото и постепено се претвори во темел на сите историски истражувања. Историската наука започна да употребува се поразновидни пристапи и начини за обелоденување и реконструирање на пишаните споменици од минатото. Со напредокот на овој истражувачки процес се создадоа нови историски помошни историски науки, специјални научни области кои. подоцна, со своето сопствено оформување, меѓусебно се одделија и постепено се осамостоија. Меѓу таквите историски помошни дисциплини ги вбројуваме: дипломатиката, хронологијата, генеологијата, просопографијата, хералдиката, нумизматиката итн. Гледано на нив од еден друг агол, помошните научни дисциплини се сметаат за основни науки, и тоа основано, бидејќи без специјалните дисциплини во никој случај не може да се замисли современата историска наука.
Согледувајќи ги значењето и насушната потреба за негување на помошните историски науки. авторот на презентпраниов труд, пред дваесеттина години, си постави пред себе задача, преку проучување на изворите и на стручните трудови од богатата и разновидна историографска литература, да состави еден вид прирачник од областа на архонтологијата која. во последниве децении, го одмина вниманието на голем број истакнати научни истражувачи. не само во средината на македонската историографија туку и во историографските средини на соседните балкански земјн. Основа за прндвижување на таквиот истражувачки занес претставуваа сознанијата што макотрпно и во тешки услови на работа се стекнувани низ недоволно вложените историографски потфати на многубројните македонски и страиски истражувачи кои, не само што не обрнуваа доволно внимание на составувањето точни редоследи и списоци од областа на архонтологијата туку и во своите презентирани трудови, поради недоволната задлабоченост во истражувачката дејност. претставуваа погрешни резултати, главно преземени од трудовите на претходните авторн. или пак прнкажуваа незадоволителни познавања од областа на помошните историски науки.
Со пополнување на посочените истражувачки потреби се зафати и авторот на овој труд. Неговата цел беше да состави еден вид патоказ кон изработката на идните и во секој поглед корисни потфати од областа на археологијата . Резултат од неговата макотрпна и долготрајна дејност претставува токму ова дело што му се нудн раниот љубител на историското минато.

Небесниот иконостас на Даневски од Македонија

Автор Милан Р. Дурло

... Ликовнаша монографија од Милан Р. Дурло насловена како „Небесниот иконостас на Даневски од Македонија", претставува еден флуид на сврзани садови на перото од авторот и четката од уметникот, и со еден потег обајцата Ги бришат Границите како на просторот, така и на сите меѓи што Го поврзуваат светот.
Со концизни литературни писанија, Милан Р. Дурло успеал да Го исцрта инвентивното и маестралното во делата на Даневски кој од Македонска Виница до Торонто се потврдува како најголем зограф на нашата ера...

(Од Рецензијата)

ГОЛГОТАТА НА МАКЕДОНЦИТЕ ВО ГРЦИЈА

Автор Виктор Цветаноски

Страдањата на Македонците во Егејска Македонија датираат уште од времето на Балканските војни и поделбата на Македонија, меѓу Грција, Србија и Бугарија по протерувањето на Турција од македонските простори. Грција со невиден терор убиства и насилства протера или присили да си заминат околу 120.000 Македонци од делот што го окупира и никогаш не им дозволи да се вратат ако не се декларираат дека се Грци по род. Врз тие што останаа на татковите огништа спроведе систематска грцизација, настојувајќи да уништи се што е македонско, македонската култура и јазик, бришејќи секакви траги на македонскиот национален идентитет.

Атина и денес не сака да ја прифати реалноста и упорно ја продолжува големогрчката политика. Таа и денес не го признава македонското малцинство.

Ова се само некои епизоди од големата драма што ја преживеале децата-бегалци и нивните родители од Егејска Македонија за време и по Граганската војна во Грци|а од 1946 до 1949 година, која како да продолжува и денес. Егејската голгота е голема и остави трајни белези врз сите кои на еден или на друг начин беа инволвирани во војната, но .најмногу врз нежните детски души.

ИЛИНДЕН 1903 - 2003

И

МАКЕДОНСКИТЕ ИСЕЛЕНИЦИ

Автор Славе Николовски - Катин

"Илинден 1903-2003 и македонските иселеници" е најново дело на Катин во неговиот богат опус за македонско-то иселеништво во светот. Ова дело посветено на големиот јубилеј Илин-ден, претставува ретко оригинално издание од овој вид во македонската историографија. Тој во него успеал да оствари синтеза на историската борба на македонскиот народ за национална и социјална слобода во текот на цел еден век, крунисан со неговата само стојна и независна држава - Република Македонија.
Оваа книга ја изразува митолошката симболика на ИЛИНДЕН, како ден на деновите, како амалгам кој ги поврзува и обединува Македонците во оствару-вањето на нивната историска и нацио-нална цел да имаат своја држава, без оглед каде се наоѓаат - во Татковината или надвор од неа.

Проф. д-р Вера Стојчевска-Антиќ

Книгата "Илинден 1903-2003 и маке-донските иселеници" од Славе Катин е сведоштво за силината на македон-скиот дух и неговата трајна поврза-ност со македонската земја. Таа, меѓу другото, сведочи за раселеноста на Македонците по земјите на сите кон-тиненти, но и за духот македонски, за копнежот, а и за тоа да се покаже и докаже дека иселувањето не значи искоренување од матицата земја. Македонските иселенички организа-ции и заедници, особено македонските храмови се матиците околу кои се обединуваат Македонците од сите делови на Македонија. Македонските православни цркви низ светотот, мноштвото гласила, објавените книги и неброените песни и ора, се само дел од историската ризница и култур-ниот подем што го постигнуваат Македонците насекаде низ светот.

Проф. д-рЦанеМојаноски

НАЈГОЛЕМАТА ВИСТИНСКА ТАЈНА НА СВЕТОТ

Кога луѓето би ги дознале мислите на Бога, што би се случило со овој свет?

...По неколку денови ги отворив очите. Зошто се вратив, а беше толку убаво?! Изнемоштеноста не ми дозволуваше да го по-мрднам ниту малиот прст. Чувствував дека ова е последниот ден од моето постоење. Целиот живот ми поминуваше пред очите со невидена брзина, како на лента. Секој миг беше вечност. Додека Сонцето заоѓаше од мојата десна страна, си велев: „Сите пари на светот да ги имам, утрешниот ден нема да можам да го купам". Одеднаш се сетив колку време од животот потрошив за безначајни работи! Ми прелета мислата дека човекот се надева и кога ќе изгуби секаква надеж. Решив: ќе преживеам, морам да ја изма-мам смртта! Не може таа да е посилна од мене! Имам толку голема Тајна што ми е дадена на чување и морам да му ја кажам на мојот народ. Мора да се вратам во Македонија и да го исполнам аманетот...

.. Може да му се помогне само на оној кој сака, но никогаш на оној кој не сака!

Издавачка куќа Ризница - Прилеп

ДРЖАВНИТЕ ГРАНИЦИ НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА И АСОЦИРАЊЕ ВО ЕВРОПСКАТА УНИЈА

од МИЛЕ МИЛЕНКОСКИ

ПРЕДГОВОР,

Македонија како географски поим опфаќа голем простор кој имал, има и ќе има значење од геостратегиски аспект. Кога овој факт се збогатува со политичкиот и особено со етно-културниот и етно-историскиот и демографскиот аспект, тогаш несомнено станува збор за многу сложен цивилизациски амбиент.
Територијата на Република Македонија се наоѓа токму во срцето на овој простор.
Новите ветришта на Балканот односно познатите настани на просторот на поранешна Социјалистичка Федеративна Република Југославија, Република Македонија ја затекнаа со меѓународно признаени граници на јужната, западната и источната страна. Северната граница, од периодот по Втората светска војна па се до раздружувањето беше позната како републичка граница меѓу тогашните две соседни републики, Македонија и Србија.
Со Договорот меѓу Република Македонија и Сојузна Република Југославија за протегање и опис на државната граница потпишан на 23 Февруари 2001 година во Скопје, се затвора досието за државните граници. Имено, со Изјавата на Претседателот на Советот за безбедност од 4290-тата седница на СБ од 07 март 2001 година, потврден е суверенитетот и те-риторијалниот интегритет на Република Македонија со препо-рака веќе ратификуваниот Договорот од Собранието на Република Макдонија (од 01.03.2001 година), да биде респек-тиран од сите земји. Со депонирањето на официјалните билат-ерални документи конечно и оваа граница е меѓународно приз-ната. Со овој чин практично Репулика Македонија е првата од поранешните југословенски републики која опстојува со меѓународно признаени државни граници. Мешовитите комисии за разни прашања од областа на уредувањето на границите се формирани врз основа на билатералите договори кои ги има склучено Република Македонија со сите соседни земји а нивната работа е регулирана со заемно усогласени акти со секоја земја поединечно.  Во секојдневните активности кои се прават во Република Македонија насочни кон исполнувањето на критериумите за влез во Европскат унија, значен дел од нив припаѓаат токму во делот на прашањата за границите.
Во Мај 2003 година Република Македонија беше домаќин на Охридската конференција за границите на која заедно со земјите од Западен Балкан и четирите партнерски органи-зации: НАТО, ЕУ ОБСЕ и Пактот за стабилност за ЈИЕ, заед-нички се обврзаа кон реализација на краткорочни цели врзани за концептот на ЕУ за Интегрирано гранично управување. Ова се е во прилог кон поголема стабилност во целиот Регион со зацврстување, развивање и унапредување на капацитетите за гранично управување на земјите на Западниот Балкан вклучени во овој процес. Од декември 2003 година, македон-ската Влада ја усвои и донесе Стратегијата за интегрирано гранично управување. Во втората половина на 2005 година ќе заврши постапката во која Граничната полиција при Мини-стерството за внатрешни работи целосно ќе ја преземе од Армијата на Република Македонија, конторлата и обезбеду-вањето на државните граници со соседните земји. Ова е проследено со постојана и интензивна постапка за хармо-низација на законодавството и другата материја од правен аспект, која вклучува неопходни реформи во Министерството за внатрешни работи и Граничната полиција при што едновре-мено се реализираат голем број едукативни семинари, трен-инзи и образовни активности. Значајна поддршка од повеќе аспекти континуирано им даваат ЕУ, НАТО и ОБСЕ и Пактот за стабилност.
На голем број субјекти во Министерството за внатрешни работи, во Полициската академија, во Министерството за над-ворешни работи, во АРМ, во Воената академија овој труд на М-р Миле Миленкоски, ќе биде од особена помош како вонредно добро срочено четивно со многу нови податоци, факти и доку-менти.

Љупчо Арсовски, Амбасадор
Државен советник во МНР
Претседател на македонскиот дел на
Мешовитите комисии за граници на
Република Македонија со Албанија,
Бугарија и Грција, респективно

ДЕВЕТ ТИКВЕШКИ ВЕЛИКАНИ

од ПЕТРЕ КАМЧЕВСКИ

ПРЕДГОВОР,

Многу е тешко и скоро невозможно да се изврши еден објективен избор на десетина значајни личности од историското минато на тиквешкиот крај, без притоа да се направи пропуст или некаква неправда кон останатите. Со сиот респект кон сите значајни историски личности, кои оставиле длабоки траги во историското минато на овој крај, овој избор го направив имајќи во предвид неколку критериуми. Во оваа група од девет значајни личности од Тиквешијата се обидов да го опфанам периодот од преродбата на македонскиот народ, а тоа е борбата за македонската православна црква, за македонскиот јазик и македонскиот идентитет, борбата за ослободување на македонскиот народ од повеќевековната османлиска доминација (илинденскиот и поилинденскиот период), како и личности од времето на народноослободителната војнаиреволуција 1941-1945 година. Сите овие критериуми колку и да се применуваат во целост, секогаш ќе се најде некој кој ќе го оспорува изборот, бидејќи вкусовите секогаш се различни и околу нив е беспредметно да се расправа.
Од времето на преродбата изборот падна на учителот и печатникар Даскал Камче Наков Колев Поп Ангелов, кој иако живееше во мрачниот среден век, крајот на ЏВИИИ и првата половина од ЏИЏ век е една од најзначајните личности од тиквешкиот крај од времето на преродбата. Тука се разбира можат да се вклучат и свештеникот Симеон од Бошавскиот манастир, кој напишал книга со метеоролошки податоци за Тиквешијата во 1632 година, како и Христо Грамотик од Конопиште кој во 1740 година се грижел за описменувањето и образованието на своите тиквешани.

Даскал Камче е роден во тиквешкото село Корешница во семејство на сиромашни родители. Во почетокот на ЏИЏ век неговите родители се преселиле во Ваташа, тогаш значаен занаетчиски и трговски центар во Тиквешијата. Своето образование го стекнал самоуко, бидејќи неговиот татко не бил во состојба да го плати тогашниот учител во ќелијното училиште во Ваташа. Многу патувал, и откако се стекнал со доволно знаење и искуство во 1830 година во Ваташа го отворил првото световно училиште во овој крај.

Меѓу тиквешките великани кои се најдоа во овој избор е и војводата и револуционер Пешо Самарџиев, за кого може да се каже дека е еден од најомилените тиквешки војводи. Роден е во 1877 година во с. Подлес-Неготинско. И тој како и неговиот другар и соборец Добри Даскалов својот револуционерен од го започнува во Самоков, каде се стекнува со многу добри другари, покасно видни македонски револуционери. Него и неговите другари познатиот публицист Ангел Динев ќе ги нарече “Заветници-револуционери, кои верно ќе му служат на македонското ослободително дело”. Своето прво борбено искуство го стекнува како борец во четите на војводите Јане Сандански и Христо Чернопеев, а значајна е неговата улога во снабдувањето на Тиквешкиот револуционерен реон со оружје, муниција и воен материал во предвечерието на Илинденското востание.

Најмладиот тиквешки војвода и еден од најмладите во македонското револуционерно движење е војводата Петар Христов Јуруков. Тој е соученик и истомисленик со Добри Даскалов и Пешо Самарџиев и својот револуционерен од го започнува во Самоков, како член на младинскиот револуционеренкружок”ТрајкоКитинчев”.ПетарЈуруков со неполни 19 години заминува со една чета предводена од Михаил Апостолов Попето и Аргир Манасиев и се упатуваат во Тиквешијата, со цел да киднапираат еден рударски инжинер, Англичанец, кој работел во рудникот “Алшар”, близу селото Рожден. Во пролетта 1902 година на предлог на Гоце Делчев Петар Јуруков заминува во Тиквсшијата со цел да раководи со тиквешката околиска чета. Веднаш по пристигнувањето на војводата Јуруков му нрестоела голема и одговорна работа.

Мошне значајна личност во револуционерното движење од овој крај е Александар Станоев. Се школувал во Неготино, Струмица, Скопје, Солун и Битола. По завршувањето на гимназијата станал учител во Велес, а по средбата со војводата Петар Јуруков прифатил да учителствува во с.Бегниште за помала плата од таа што ја земал во Велес. Во рамките на т.н. Солунска Афера за да не падне жив во рацете на потерата на Селим Чауш се обидел да се самоубие, но само се ранил во пределот на слепоочницата. Бил осуден на 101 година затвор во Подрум Кале.

Нема сомневање дека Лазо Ридов Асијата е најпопуларната и најсаканата личност од времето на Илинденскиот и поилинденскиот период во Тиквешијата. Тој овој епитет го има заслужено благодарение на неговата неизмерна храброст и патронскиот однос кон незаштитеното население од овој крај. Тој бил роден за револуционер бидејќи уште како дете просто ги голтал раскажувањата на постарите за подвизите на тиквешките ајдуци, кои се бореле против отоманското ропство. Бил младинец кого природата го обдарила со стројно и силно тело, чија цврстина неговите врсници имале можност да ја почуствуваат во игрите и меѓусебните натпреварувања.

Народниот херој од времето на НОВ и револуцијата 1941-1945 година, Страшо Пинџур го продолжи борбениот и револуционерниот пат на неговото семејство. Имено и нсговата баба Наца и неговиот татко Димитар се познати учесници во Илинденското востание, Тиквешкото востание и Првата светска војна. Се родил во виорот на таа војна во која загинува и неговиот татко, кого не успеал ни да го запомни бидејќи имал само шест месеци.
Се школувал во Ваташа, Кавадарци, Крагуевац каде го пишува и својот дневник, во кој на една страна ќа запише: “Јас ќе умрам млад, а гробот нема да ми се знае...”. Се запишува на Правниот факултет во Белград и е еден од најактивните македонски студенти. Секретар е на напредното студентско друштво “Вардар”, а по неговото распуштање станува член на Акциониот студентски одбор.

Меѓу значајните личности од револуционерното минато на Тиквешијата многу видно место и голема популарност кај населението од овој крај ужива Димката Ангелов Габерот, учител, револуционер и борец од село Ваташа. Роден е во виорот на Првата светска војна како второ дете на Ленка и Ташо Ангелови. Се школувал во Ваташа, Кавадарци, Прилеп, Белград и Неготин Краина, каде се стекнал со диплома на учител. Уште како ученик доаѓа до израз неговиот немирен и бунтовен дух, кој ќе го следи до крајот на неговиот живот. За одбележување е неговиот прв политички истап во 1936 година, пред министерот за социјална политика и народно здравје Драгиша Цветковиќ, каде ги брани интересите на угнетуваното население од тиквешко.

Петре Камчевски

KAKO ДА СЕ БИДЕ ДОБАР

од Кирил Темков

ДРАГИ МЛАДИ ПРИЈА ТЕЛИ,

Вистинската должност на човекот е да го почитува доброто, неговата голема задача е да се труди се да биде подобро и најправилната цел на секого е да настојува да го постигне најдоброто. Тие градации на основниот етички поим добро - подобро - најдобро се смислата на оваа книга, во којашто се изложуваат основните сознанија на современата општа и практична етика.
Ние им зборуваме на младите затоа што пред нив се животот и многу искушенија, пред коишто ќемора да се замислат и да донесатрешение по кој пат да продолжат. Како да постапувам, кои вредности да ги изберам, кои норми даги следам, што да му направам на ближниот, што да му препорачам на другиот, кон што да се стремам, дали да се надевам и што да правам за да се претворат во дело надежите - тоа е само малечок дел од прашањата со кои можат да се опишат етичките дилеми. На нив мора постојано да одговара секој човек во својата морална практика. Лури и кога не мисли на нив, кога се обидува да не се изјасни и кога не донесува никаква одлука што да прави, и тоа е соодветно решение и човеков морален избор.
Ние укажуваме дека етиката е нужна во животот и дека денас стана најважна наука. Долго време не се почитуваше основното морално сознание дека секој е одговорен за своето дејствување и дека на другиот не смее да му се прави зло, дека мора да се внимава шгпо се прави и дека почитувањето на луѓето и на моралот е основа на граѓанскиот живот. Сега дојдовме во ситуација насекаде по светот многу да се разговара за етиката и слободно да се дискутира за тоа што е добро, за тоа како нешто да се направи подобро и како да се постапи најдобро. Етиката стана прва наука за прашањата на опстанокот и на напредокот на човештвото. Позитивниот пристап конживотот и знаењето за моралот настапуваат наспроти негативноста на омразата, незаинтересираноста, празната суета и на злосторството.
Нашиот стремеж е голем и човечен - сакаме да научите што е етиката и кои се големите човечки вредности, која е суштината на човечкото живеење и кои се денешните цели на постоењето, какво е значењето на моралот за квалитетот на животот и на општеството, кои се основните насоки на животната и на граѓанската етика во новиот век, какви се обврските и должностите во разните области на животот и на дејствувањето, кои се неопходните елементи и норми на здравјето, на работењето, на политичката активност...
Нашатажелба е да помогнеме да ја разберете реалноста на моралното прашање во општеството и во вашиотживот. Се надеваме дека ќе ги прифатите позитивните решенија заживотните вредности. Повеќе од се се заложуваме кај Вас даја поддржиме изградбата на верба во должноста и на свест за неопходноста од нејзино извршување. Светот очекува многу од младите. Би сакале ова да биде ваш сигурен прирачникза етичкото образование. Неговата отворена форма и етичка искреностја искажуваат нашата желба и надеж Вас да ве привлечеме да станете љубители на етиката.
Единствената вистинска задача на секој човек е да биде добар, да се труди нештата да бидат подобри, да настојува се да биде најдобро за него и за целиот свет. Сето тоа зависи од него, од неговата верба во моралот и од неговите етички настојувања. Драги млади пријатели, ние најмногу би сакале кога би почнале да водите сметка за своите вистински интереси и за неопходните задачи кои секој човек денас треба да ги сознае и да гирешава, кога би се здобиле со навиката да имате добри намери и да знаете да ги измерите своите цели и сили, кога би ги усовршувале своите стремежи и кога своето дејствување би го усогласувале со она на вашите ближни. Со тоа етиката би Ви помогнала да имате добар живот и да направите добро општество. Всушност, да си станете пријатели самите на себеси.
Во името на таа голема и прекрасна човечка цел, Ви посакуваме се најубаво во животот.
Професор Кирил Темков, автор
Петар Талески, издавач

СВЕТОГЛЕД НА МАКЕДОНСКИОТ ДУХ

од Злате Петровски

Монографијата „Светоглед на македонскиот дух“ од Злате Петровски за изградба на црквата „Св. Богородица“ во Детроит е уште една потврда на македонскиот дух во дијаспората кој го чува и негува македонскиот идентитет и амкедонските белези на сите страни од светот каде Македонците ги одведе судбината. Авторот на монографијата, Злате Петровски е амбициозен македонски патриот во Детроит. Член на црквата во Детроит е од 1975 година. Од 1998 година тој е биран на разни функции во црковната управа, а во мандатниот период 2001-2003 година е и претседател на црковната управа. Се истакнува со енергична активност за побрзо остварување на големиот сон на сите македонски верници во Детроит-изградба на големата црква „Света Богородица“. Освен вложените сопствени финансиски средства во изградба на црквата Петровски се вложува и самиот себе преку добротворна работа. По осветувањето на најголемиот македонски храм на Американско – канадската епархија на Македонската православна црква во Детроит во септември 2002 година, Петровски ја издава и монографијата за оваа величествена градба, средиште на македонската заедница на Американскиот континент.
Монографијата е поделена во четири дела. Првиот дел насловен „Македонија меѓу минатото и иднината“ е сведоштво за библиските корени на македонската земја и народ, сведоштво за македонските цркви и манастири низ вековите, но и сведоштво за печалбарството на македонскиот човек кој во потрага по подобар живот побарал егзистенција насекаде по светот.
Во вториот дел „Првите црковни пројави во Северна Америка“ се зборува за првата македонска црква на американска почва која служела за богослужба на македонските иселеници црквата „Свети Петар и Павле“ во Каунт Поинт во Индијана во 1936 година. Засилувањето и развивањето на македонските православни општини во дијаспората, како и организирањето на традиционалните црковно – народни собори на нашите иселеници во САД се заслуга токму на оваа епархија на МПЦ основана во 1967 година.
Третиот дел насловен „Хронологија на градбата на црквата „Света Богородица во Детроит, САД“ ги опишува 30 години изградба на овој најголем македонски храм во САД, поставувањето на неговите темели, осветувањето, првите литургии, венчавки, крштевки, прослави на Божиќ и Велигден, како и сите други значајни настани што се случувале во и околу оваа црква.

МАКЕДОНИЈА ЗЕМЈА НА ТУРИЗАМ

Република Македонија поседува бројни материјални и духовни драгоцености. Тие се содржани во природните морфолошки карактеристики, погодностите на климат-ските услови, разновидноста на хидрографските форми и на хид-ролошките потенцијали, богатата разновидност на растителни-от и животинскиот свет и на прекрасните пејзажи и природни амбиенти. Македонија е земја во која ваквите драгоцености поседуваат извонредна разместеност и хармоничнаусогласеност.
Како на дланка се наредени планинските чудесни содржини, проткаени со интересни котлини, долински страни и неповторливи кањони и клисури. Раритетно дејство имаат појавите на некогашната вулканска активност и формите на селективната ерозија. Тоа е простор на влијание на карстната ерозија и со несекојдневни одлики на мошне содржајните пештери. Глацијацијата е претставена со нејзини најјужни претстави и со типски форми и содржини. Периглацијата ја надополнува ваквата структура. Појавите на островски форми, клифови отсеци и прекрасни плажи се должат на абразијата. Така македонската морфологија ја заокружува својата структура.
Чистиот воздух се должи на извонредната проветреност и шумовитост. На оваа почва може да се почувствува континенталното и планинското климатско влијание, да се биде во контакт со Медитеранот и во услови на благост и умереност, а престојот да се претвори во вистинско задоволство. Правилниот распоред на врнежите и траењето на снежната покривка претставува можност за пријатни и идилични прошетки, престои, скијање и потрага по возбуди. Туристичката посета на Република Македонија е прилика да се биде во непосреден допир со осонченоста, која претставува симбол на оваа земја.
Република Македонија е земја на тектонски езера. Во Охридското Езеро се чуваат прекрасни примероци на животни и растенија со терциерна старост. Во ваквите драгоцености, заедно со изворната култура, се содржи причината што тие станаа дел од светското наследство под закрила на УНЕСКО.
Глацијалните езера се вистински украс на планиските целини, додека вештачките ја изразуаат својата полифункционалност. Привлечностите се надополнуваат со планинските и рамничарските реки и потоци и со егзотичните водопади. Македонија е земја и на термоминерални води и бањи, кои ја содржат можноста за поврзување на рекреацијата и грижата за здравјето.
Прекрасната колоритност на вегетацијата и флористичко-фаунистичката разновидност се причина на вака мал простор да се прогласат три национални парка и да се предложат за прогласување уште толку. Тоа значи дека најголем дел од територијата на оваа земја има извонредна хармонија на бои, линии и форми, богата егзотика и можност за извонредна рекреативност.
Република Македонија е земја на соединување и преплетување на бројни цивилизациии и култури. Во неа се јавуваат културни циклуси со кои ретко која земја може да се пофали. Пронајдоците со палеолитска старост зборуваат за исконските корени на човековото постоење и развој во нејзиниот простор. Длабоките корени ги потврдуваат и населбите од неолитот, чија широчина на распространетост има фасцинантни размери. Посебна привлечност претставува времето на металите и античката култура, претставено низ артефакти, утврдени градови, некрополи, комуникации, мозаици и скулптури и други ликовни форми. На овој простор, исто така, се лоцирани ранохристијанската култура и колоритната орнаментика на византиското наследство, како стил проткаен со оргиналност. Него во своите пазуви го чуваат импресивните цркви и манастири, преку живописите, иконите и посебната архитектура. Тука се ракописите и културното наследство создавано на црковнословенскиот јазик. Немирните историски процеси го внесуваат исламското наследство како сакрална вредност покрај средновековните профани целини. Така се отвора можноста за откривање на заемноста како вистинско богатство.
Република Македонија е почва со посебна и изворна архитектура и со специфична етнографија. Тоа е земја на културна интеракција на богат фолклор, обичаи, традиција и народно творештво. Тие се создавани од весели луѓе со креативен дух. Македонија е и земја на отворено гостопримство и топла срдечност.

Токму ваквите драгоцености се наш повод нив монографски да ги изразиме пред широката читателска публика, претставувајќи ги туристичките региони, заедно со оние општини и компании кои ја спонзорираа оваа монографија. Нашиот успех ќе го споде-лиме со нашите почитувачи, а задоволството со туристичките посетителите кои се подготвени да ги откријат природните и културолошките драгоцености на Република Македонија.

од авторите

АРГУМЕНТИ ОД ЦРНИОТ ТЕФТЕР НА ЖРТВУВАНИТЕ

од

Ташко Јованов и Жаклина Митевска

„...Ако влезеш во турски затвор,
ќе останеш доживотно.
Ако влезеш во грчки тефтер,
никогаш нема да те избришат..."

Мотото ставено во почетокот на овој зборник претставува вообичаен израз кога меѓу себе разговараат луѓето од Беломорието, распрскани како капки дожд, насекаде во светот. Тие најмногу и го разбираат ова мото кое како да го содржи клучниот одговор зошто им се случи тоа што им се случи и зошто и во 21 век не можат да си ги видат родните огништа и имотите, да запалат свеќа и да му се помолат на Бога за душите на умрените роднини и пријатели. За нив Граѓанската војна - чиј почеток не го лоцираат како во историјата (1946-1949), туку како нејзина увертира ја земаат италијанско-грчката војна (1940), како и антифашистичката војна во Грција (1941-1945) - не е завршена. Но таквиот нивни став треба да стане и дел од свеста на секој македонски човек, но и на пошироката меѓународна јавност и на науката.
Овој Зборник на сеќавања нема намера да ја покажува и да ја докажува основната причина за прогонот, иселувањето и за однародувањето на стотиците илјади Македонци. Нашите историчари, иако недоволно гласно, го дале својот збор за тоа или во иднина ќе го направат тоа, врз основа на фактите, но и врз основа на толку силни и несоборливи аргументи како што се изнесуваат во автентичните сеќавања и искажувања на учесниците и на жртвите на Граѓанската војна презентирани во оваа книга.
Македонија во последната деценија на минатиот век конечно доби своја национална и суверена држава. Оваа книга мора да биде уште едно предупредување до оние што преговараат „за" и „во името" на таа држава, до оние што се обидуваат да се „испазарат", дека за еден добар дел на наши државјани и за еден добар дел сонародници откинати од на-ционалното ткиво, а со тоа и за сите Македонци - Граѓанската војна се уште трае и тоа траење не може и не смее да биде премолчено од меѓународната политика. Македонската Влада, по повеќедецениски молк, јавно се огласи во 2008 година и го интернационализира ова прашање, но Македонците не „можат да се борат за своите правдини", ако на Владата и на здруженијата на Македонците по потекло од Беломорието овде и во светот не им се придружи и гласот на Македонската академија на науките и уметностите (МАНУ), како и гласот на интелектуалците.
Идентитетот и колективната меморија на нацијата и на државата се градат и врз основа на некои парчиња од овие трагични стории. Нараторите, како многу значаен факт, ќе нагласат: по долгогодишни настојувања, Трендафил со австралиски пасош по 60 години едвај успеал да го посети родното место Сакулево. Со радост и кажал на сестрата Марика во Скопје дека зел грутка од родната земја. Две години потоа умрел. Петре Кироваков го исполнил ветувањето: успеал да го оствари заветот и коските на својот татко од Гаково - Војводина, да ги однесе во родниот крај, во местото каде што се закопани претците. Кироваков мораше на недостоинствен начин да го помине со години замислениот ѕид кој го правеше грчката политика, начин за кој и сам знаеше дека не му прилега, но, сепак, го направи во името на непокорот во името на Македонија како основа на македонскиот народ. Го помина невидливиот ѕид за ние да не ја поминеме црвената линија на историско попуштање, линијата од која Македонците од целиот свет не смеат да отстапат. Сега од историски аспект сите заедно можеме да го видиме големиот план на замислената бариера.
Активностите на Македонците во земјите каде што се раселени се видливи и сега македонската заедница располага со аргументите на историјата. Од сите предели каде што живеат Македонците дадоа непроценлив придонес во промовирањето на дијалогот и толеранцијата како клучни елементи за зачувување и за унапредување на културниот и духовниот идентитет на Македонија.
Видливи се и на општествено, црковно, културно и спортско поле, случувања кои значително придонесуваат за зачувувањето и ширењето на македонското културно наследство, традицијата и обичаите. Сиве овие активности придонесуваат за промоцијата и почитувањето на основните човекови права и слободи, како и правата на етничките и на националните малцинства, во согласност со меѓународните конвенции.
На големиот концепт „без Македонци на Балканот" најголемиот непријател му беше времето кое ние Македонците, сепак, трпеливо го дочекавме и сега знаеме каде е црвената линија која не смееме да ја поминеме. Затоа Грција, која има скорашен континуитет во државноста и која се конституираше со помош на европската дипломатија, мора да одговара за геноцидот врз македонскиот народ во окупираниот дел од Македонија.
Зборникот, оваа книга, е еден од значајните чекори на патот на бележење на колективната меморија на нацијата. Сега, кога овој фундаментален проект ја доби својата физиономија, сакаме да ги споделиме задоволството и радоста со сите оние што веруваат во крупни чекори и несебично им даваат поддршка... Со овој заеднички проект на колективно сеќавање успеавме да ја покажеме нашата зрелост како нација и култура, која знае да ги почитува вистинските вредности на припадниците на македонскиот народ, кои се разликуваат од апартхејдот, андартизмот и нарцизмот на грчката "демократија" која со векови врши геноцид врз македонскиот и другите народи во соседството.
Сега се исполни сонот кој пред 60 години беше само надеж дека по ослободувањето, македонскиот народ ќе има слобода, свој јазик, култура и се што му треба.

БОРИС ТРАЈКОВСКИ
Скопје, 2007

Борис Трајковски е роден во 1956 година ко Струмица, Македонија. Второ од -трите деца во семејството, тој израснал во една релативна анонимност и во комунистичка земја, за потоа да ја добие највисоката функција во новоослобедената и независна Република Македонија. Овој неочекуван и речиси случаен претседател ја водеше Македонија низ добри и низ немирни времиња се до својата трагична смрт во авионска несреќа на пат за Босна и Херцеговина на конференција за инвестиции. Иако конференцијата не се однесуваше конкретно на Македонија, тој почуствува дека треба да биде таму присутен за да им помогне на пријателите од Босна и Херцеговина. Неговиот живот може да се сумира како чин на љубов и преданост кон семејството, пријателите, нацијата и кон Бога.
„Една слика може да врeди илјадници зборови", рекол американскиот извршен менаџер за
рекламни дејности Фред Барнард. Голем број луѓе би се согласиле со ова тврдење, па затоа,
оваа книга, која претставува кус приказ за Претседателот на Репулика Македонија Борис
Трајковски, вреди стотици илјади зборови кои говорат за неговиот живот и дело од 15
декември 1999 година па се до неговиот погреб на 5 март 2004 година.
Понекогаш сликите се подобро средство за пренесување емоции и посебни ситуации,
Замрзнати во времето на вечноста. Затоа, сликите од разни церемонии, дипломатски мисии,
слики со хумор, сериозност, тага и веселост, доминираат во оваа книга и го прикажуваат
Трајковски и како претседател и кско човек, - едноставно како Борис.
Се надева.ме дека ќе сведочат за неговата топлина, хумор, грижи, цврстина, решителност и
љубов кон неговото семејство, пријателите, кон неговата родна Македонија и кон светот
околу нас. Секако, тие ќе ни помогнат нам, на се уште живите, да се потсетиме на неговиот
живот, да зачекориме напред и со уште поголема решителност да ја пренесуваме неговата посветеност на љубовта, помирувањето и проштевањето.

Д-р Петар Поповски

МАКЕДОНСКАТА СРЕДНОВЕКОВНА ЦРКОВНА ДИПЛОМАТИЈА

ДНИД Македонско сонце - Скопје, 2007

Д-р Петар Поповски е роден во 1931 година во с. Лазарополе, Дебарско, во македонскиот старински род Жунгуловци. По професија е новинар меѓутоа подолго време се занимава со публицистичка и со научна дејност. Основното образование го заврши во родното село, а гимназија во Битола и Скопје. Заврши Филозовски факултет, отсек Југословенска книжевност, а докторира на тема: Етногенезата на Шиптарите (Планинските Шкоти, Тоските) и на Гего-Мирдитите (Курдо-Арваутите). нивните генетски, јазични, етнолошки и анатомско - антрополошки особености. Извесно време работеше како новинар во НИП "Наша книга", во Скопје, а соработуваше со "Нова Македоннја . "Вечер" и со белградските дневни весници: "Борба" н Привредни преглед". Триесет години работеше во Македонската телевизија, од нејзиното основање. Во декември 1968 година го уреди Првиот Телевизиски Дневник. Скоро дваесет години беше уредник на Дневникот и на сите информативни емисии на Телевизпјата. а потоа беше Главен и одговорен уредник на Ивформативната програма на МТВ и заменик на директорот. Освен што подготвуваше прилози, документарни и специјални емисин. често се јавуваше и како коментатор за најактуелните прашања од отптествено - политичкиот живот во земјата и во светот.
За заслугите во развојот на новинарската дејност, за збогатување на содржината и квалитетот на програмата на МТВ, беше одлпкуван со Орден заслуги за народ и со највисокото армиско одлнкување - Златна плакета на ЈНА, за заслуги во афирмацијата на Армијата во програмите на МТВ и ЈРТ. Со ексклузивни написи и фељтони за историјата на македонскиот народ. плод на неговите научни истражувања, често се јавува во дневниот и периодичниот печат. Добитник е на највисоките новннарски признанија - наградите "Крсте Мисирков" и "Мито-Хаџн Василев - Јасмин". Има објавено неколку научни трудови и бројни монографии на големи стопански организации во Република Македонија.

Издавањето на оваа студија го спонзорираше нашиот еминентен стопанственик - бизнисмен и почесен генерален конзул на Република Македонија во Швајцарија, г-дин Владимир Ралев.,br Почитуваниот Г-дин Ралев е познат хуманист, донатор, патриот и ревносен лобист за Македонија во Европа и светот.

Дола Шкемби

НЕДОЗБОР

ИД АПЕКС, Битола 2005

Поетската книга “НЕДОЗБОР” поседува свој поетски идентитет, зрели творби на една лирска, меланхолична и длабока душа. Културно поетски ракопис. Дола Шкемби родена е 1986 во село Долна Горица, Р. Албанија. Нејзината кревка душа рано се исполнува со лирски трепети, така да своите први поетски изливи ги запишува уште во основното училиште. Во Битола ја продолжува својата наобразба во Државното средно медицинско училиште “ Д-р Јован Калаузи “ каде продолжува со пишувањето. Учесничка е на повеќе поетски манифестации и со успех ја завршува Работилницата за пишување "ПЕГАЗ". Во 2004 излегува првата нејзина поетска книга КРСТОПАТ НА СОЛЗИТЕ. Оваа книгата е посветена на нејзината мајка и сестра со љубов

Д-р Вера Стојчевска – Антиќ

ПРЕТСКАЖУВАЊАТА НА ГОЛЕМ АЛЕКСАНДАР

Дијалог, Скопје 2007, цена 200

Книгата “Претскажувања на Голем Александар” претставува текст преведен на дијалект од Егејска Македонија, а се однесува на последните денови на “ царот на царевите “ Александар Македонски, пред смртта. Тексот е даден и во факсимил, како што е пронајден. Текстот е пропратен со предговор и поговор од д-р Вера Стојчевска - Антиќ

Прва Општа и македонска енциклопедија

Првата македонска енциклопедија со наслов "Општа и македонска енциклопедија", која ја објави книгоиздателството "Ми-ан", беше промовирана на 6 март 2007 година, во Домот на АРМ. Промотори беае професорката Јелена Лужина и академиците Таки Фити и Владимир Камбовски.
"Општата и македонска енциклопедија" има четири тома, а има 2.230 печатени страници и 11.000 илустрирани одредници.
Енциклопедијата ги обработува најзначајните процеси, поими и имиња на личности од античка Македонија, дава пресек на историјата на македонската црква, почнувајќи од првите христијански општини во Солун, преку Охридската патријаршија, се до денешен ден. Исто така, во неа се забележани поими, личности и процеси од светската наука, историја и култура.
Ми-ановата Енциклопедија е збир на научните сознанија актуелни денес. Таа содржи одредници поврзани со Македонија пречистени од заблудите наметнувани низ времето и дадените околности од надворешни фактори и субјекти", вели Јован Павловски, редакторот на Енциклопедијата.
Во кратката промотивна уметничка програма учествуваа и ликовните уметници Коле Манев и Владимир Георгиевски, артистката Снежана Стамеска, флејтистот Илија Зимбо, како и ансамблот при отсекот за традиционални игри и песни при ДМБУЦ „Илија Николовски-Луј“ од Скопје.

„Војната во Македонија во 2001 година“

автори: Митре Арсовски, Стојан Кузев и Ристо Дамјановски

Книгата „Војната во Македонија во 2001 година“ од Митре Арсовски, Стојан Кузев и Ристо Дајановски, во издание на Матица Македонска, е прво научно дело, кое со факти, продлабочена анализа и јасна мисла, хронолошки и систематски, ја опишува војната во Македонија од 2001 година.
Јасноста на мислата се гледа во поимите преку кои авторите го воведуваат читателот во сложената македонска стварност од 2001 година, хронолошки водејќи го чекор по чекор, од настан во настан, запознавајќи го со голем број актери и со нивната улога во војната, наведувајќи голем број податоци и факти, меѓусебно поврзани, разбирливи за секој што се служи со здрав разум.
Авторите се зафатија со анализа на една многу комплексна тема, испреплетена со внатрешни и надворешни фактори и со настани кои имаат генеза десетина години, од осамостојувањето на Република Македонија па се до 2001 година.
Во тој контекст, авторите ја нализираат правната рамка на одбраната, предвесниците на војната, конфликтот и кризата, мерки на надлежните органи на власта на сферата на одбраната, практични чекори за водење на војната, епилог, заклучоци и научени лекции.
Оттука, станува збор за нетипична или атипична војна. Од друга страна, станува збор за типична или класична војна, ако се земат предвид целите на агресорот и нивната стратегија.
Во врска со тоа, авторите го тврдат следново:„ Основната (стратегиска) цел на агресорот беше отцепување на дел од територијата на РМ со насилни средства, замислена и планирана од страна на албанските стратези во варијанта во која, со примена на вооружен удар однадвор, да се поттикне вооружен судир внатре. Ваквата варијанта, произлегува од стратегијата за посрeдно настапување, а во нашиот случај се појавува како варијанта иницирана од стратегијата на Република Албанија, а манифестационо спроведена од страна на Косово“.
Згора на тоа, двајца автори се и воени генерали (Ристо Дамјановски и Митре Арсовски), од кои првиот беше министер за одбрана на Република Македонија, а вториот началник на Генералштабот на АРМ, во првите години од осамостојувањето на Република Македонија.
Во појаснувањето на војната во Македонија, авторите се зафатија и со појаснување на едно друго, многу значајно прашање, кое остана замаглено и необјаснето. А тоа е прашањето: кој е агресорот во војната против Република Македонија?
И на ова прашање авторите одговараат аналитички и со прецизен јазик, користејќи го поимот агресија, дефиниран во Резолуцијата на Генералното собрание на ОН од 1974 година, особено актот „испраќање вооружени банди, групи, нелегални сили и платеници кои вршат акти на вооружена сила против друга држава“.
Тие одат уште подлабоко во анализата на агресијата, откривајќи го вистинскиот агресор во лицето на Република Албанија и нејзиниот проект за „Голема Албанија“.
Оваа оценка на авторите, целосно се совпаѓа со оценката на странските аналитичари со високо реноме во науката, кои го проучуваат национализмот на Балканот, обземен со соништата за градење на големи држави – Grand Etas или национализмот со централна улога на „Мајката – татковина“ (Mere-patrie).
Токму „Мајката – татковина“ на Балканот во различни варијанти го поттикнува и го подбуцнува „периферниот национализам“ на етничките малцинства, барајќи од нив да ја дестабилизираат земјата во која живеат.
И авторите на ова дело тврдат дека надворешната агресија е поддржана само од „екстремниот дел од албанското национално малцинство во РМ, во различни фази на војната“.
Авторите се прецизни и кога ја подвлекуваат одговорноста на државните органи и на јавните функционери за претворањето на АРМ во „оловна војска“.
Во врска со тоа, тие ги анализираат детално пропустите на секој државен орган и бараат нивна одговорност, почнувајќи од претседателот на Република Македонија (Борис Трајковски) и претседателот на Владата на Република Македонија (Љупчо Георгиевски), па се до министерот за одбрана во Владата на широката коалиција (д-р Владо Бучковски) и началниците на Генералштабот на АРМ за времето на војната ( генерал – потполковник Јован М. Андревски, генерал – потполковник Панде А. Петровски и генерал – потполковник Методиј Ј. Стамболиски).
Авторите бараат одговорност и на претседателот на Собранието на Република Македонија (Стојан Андов) , бидејќи не закажал седница на Собранието на РМ на која би се разгледала состојбата во Република Македонија и би се презеле одредени мерки.
Исто така, авторите бараат одговорност и од сите 120 пратеници на тогашниот состав на Собранието на РМ, бидејќи не дале предлог за воведување на воена состојба и ја оставиле Владата на РМ без политичка контрола.
Според авторите, за време на војната во 2001 година “Законот и Уставот висеа на ченгел“. Никој од државните органи и јавните функционери не сакаше да се служи со Правото во текот на војната.
Поради тоа, авторите бараат одговорност на сите оние што го прекршиле Уставот и Законот за одбрана на Република Македонија, кои детално и пошироко ја регулираат одбраната на земјата во случај на агресија.